aerosport.nl // Wednesday, 13/12/17 16:04  


Zoals Nederlandse auto's herkenbaar zijn aan hun NL-vignet of -kenteken, zo zijn Nederlandse vliegtuigen te herkennen aan de letters PH. Waarom juist die letters?

Hoe het begon:
In 1912 stelde de Fidiration Aironatique Internationale voor om Nederlandse luchtvaartuigen de letters PB (Pays-Bas) toe te wijzen. In 1913 werd dit veranderd in het voor ons logischer NL. De Eerste Wereldoorlog gooide echter roet in het eten, waardoor deze letters nooit zijn gebruikt.

In 1919 werd in Parijs de Convention portant Riglementation de la Navigation Airienne gesloten en werd bepaald dat Nederland de nationaliteitsletter H (Holland) zou gaan voeren. De volledige registratie bestond uit de letters H-N aangevuld met drie hoofdletters waarvan iin klinker. Haoti en Siam hadden destijds dezelfde nationaliteitsletter H. Hun registraties begonnen met H-S, respectievelijk H-H.

Radio bracht verandering In 1927 werd te Washington het Internationale Telegraaf verdrag gesloten. In artikel 14 van het Algemeen Reglement werden aan Nederland als roepletters van luchtvaartuig(radio)stations toegewezen de combinaties van vijf letters, aanvangende met PA, PB, PC, PD, PE, PG, PH en PI. De keuze voor P hangt vermoedelijk samen met de Franse naam van ons land: Pays-Bas.

Omdat de luchtvaartuig(radio)stations in Nederland onder verschillende ministeries vielen (Oorlog, Marine en Waterstaat), werden de codes onderling verdeeld. Marine werd PA, Oorlog PB en de burgerluchtvaart kreeg PH. De andere series bleven ongebruikt.

De laatstgenoemde combinatie PH werd voorgesteld nadat PE op verzet was gestuit bij de directeur van Bureau Luchtvaart, Van der Veer. Die was bang dat er verwarring zou ontstaan met de roepletters GE van Britse luchtvaartuigen, omdat de P telegrafisch makkelijk kan worden verminkt tot G. Volgens hem hadden de letters PH het voordeel dat de letter H (Holland) al enigszins de nationaliteit aangeeft, zoals ook bij Engelse (GE), Australische (GA) en Canadese (GC) vliegtuigen. Deze roepletters waren dus in eerste instantie bedoeld voor de luchtvaartradiostations. Verkeersvliegtuigen waren in 1927 uitgerust met radiotelegraaf-apparatuur en hadden dus ook een radiotelegrafist als bemanningslid.

Later, in juni 1928, werd een kenmerk voor vliegtuigen bedacht. De Commission Internationale de Navigation Airienne (CINA) vond dat de kenmerken zoveel mogelijk overeen moesten komen met de roepnamen van de radiostations. Voor Nederland betekende dit dat het oude nationaliteitskenmerk van burgervliegtuigen werd veranderd van H in PH, een lettercombinatie die ook nu nog in gebruik is.

P. de Geus, Beheerder Nederlandse Luchtvaartuigregister, Hoofddorp